loading icon

Εγκιβωτισμός – Mappemonde – Το μυστικό βιβλίο

Γιώργος
Λάππας
Εγκιβωτισμός – Mappemonde – Το μυστικό βιβλίο
29 Νοεμβρίου - 31 Μαΐου 2019
Αθήνα

Παράλληλα και συμπληρωματικά με την γκαλερί στον Πόρο, η γκαλερί CITRONNE στο Κολωνάκι, στην Πατριάρχου Ιωακείμ 19, παρουσιάζει μία διαφορετική πρόταση εικαστικού χώρου. Στον Πόρο εξαίρεται η τοπικότητα, το local· στην Αθήνα διασταυρώνονται τα παγκόσμια δίκτυα, το global. Ένα αστικό διαμέρισμα, σε μια πολυκατοικία της δεκαετίας του 1960, μεταποιείται και μετα-λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος. Εγκαινιάζεται με την εγκατάσταση του Γιώργου Λάππα (1950–2016) «Εγκιβωτισμός – Mappemonde», ένα από τα περισσότερο γνωστά και σημαντικά έργα της ελληνικής μεταπολεμικής γλυπτικής. Η επιδίωξη της γκαλερί CITRONNE είναι να επιτύχει την σύνθεση ανάμεσα στο τοπικό και το παγκόσμιο, το glocal, αξιοποιώντας τα δίκτυα που συνδέουν την ελληνική πρωτεύουσα με την Διασπορά και την παγκόσμια καλλιτεχνική δημιουργία. Προβάλλει και θα επαναπροβάλλει έργα με αντοχή στον χρόνο, με λειτουργία στον χώρο· δηλαδή, έργα των οποίων η συμβολική υπερβαίνει τα όρια του χρόνου και του χώρου. Με αυτό το πνεύμα επανέρχεται στην γκαλερί ο «Mappemonde», ο Χάρτης του Κόσμου, ως ένα οροθετημένο, “εγκιβωτισμένο” πεδίο μνήμης, το οποίο με την σειρά του “εγκιβωτίζεται” στην μνήμη μιας αστικής κατοικίας. Πρόκειται για μια χαρτογράφηση, μια γλυπτική αφήγηση, η οποία ανάγεται σε προσωπικά βιώματα, αλλά ταυτοχρόνως ανοίγεται σε μια πανανθρώπινη κλίμακα.

Έργα

Η Αμφιθυμία της Μνήμης

Κώστας
Πανιάρας
Η Αμφιθυμία της Μνήμης
19 Μαΐου - 30 Σεπτεμβρίου 2018
Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου

Η θεματική της έκθεσης παραπέμπει στην εγγενή ταυτότητα του Μουσείου το οποίο, εξ ορισμού, είναι χώρος διατήρησης και προβολής της μνήμης. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου, παρουσιάζεται μία μικρή ενότητα επιζωγραφισμένων έργων του καλλιτέχνη Κώστα Πανιάρα. Τα έργα αυτά λειτουργούν ως προσωπικά σχόλια στα εκθέματα του Μουσείου. Διαφαίνεται η «Αμφιθυμία της Μνήμης» του, η οποία δηλώνει και πραγματεύεται την αμφισημία της Ιστορίας. Ως Έλληνας καλλιτέχνης, ο Κώστας Πανιάρας προσπαθεί να διαχειριστεί μια υπερμεγέθη πολιτισμική κληρονομία, το φορτίο ενός μακρού παρελθόντος. Η αφετηρία των έργων του είναι τα συχνά κακοποιημένα γύψινα αντίγραφα των συμβόλων της Αρχαιότητας· αφορμάται, όμως, και από τα αυθεντικά αρχαιολογικά μουσειακά εκθέματα. Επεμβαίνει αδιακρίτως σε όλα αυτά: τα επιζωγραφίζει, τα διχοτομεί, τα πολλαπλασιάζει. Καθιστά σαφή, ευκρινή και αναγνωρίσιμη την θεματική της ιστορικής μνήμης και τις συνέπειές της.

Έργα

Τοπία της Μνήμης

Κώστας
Πανιάρας
Τοπία της Μνήμης
19 Μαΐου - 17 Ιουλίου 2018
Πόρος

Στην ατομική έκθεση του Κώστα Πανιάρα στην Γκαλερί CITRONNE, τα «Τοπία της Μνήμης» επικεντρώνονται στα επιζωγραφισμένα αντίγραφα και στην αμφίθυμη διαχείριση του πολιτισμικού παρελθόντος. Η έκθεση «Τοπία της Μνήμης» επιδιώκει να προσεγγίσει την εξέλιξη του ανεικονικού εικαστικού ιδιώματος του καλλιτέχνη και να αναδείξει τα εξ αρχής διακριτά εικαστικά και θεματολογικά στοιχεία των έργων. Παρουσιάζεται μία ενότητα η οποία περιλαμβάνει επιζωγραφισμένα γλυπτά, από κοινού με δισδιάστατα ζωγραφικά έργα σε καμβά και χαρτί. Με αυτόν τον τρόπο, τα εκτιθέμενα έργα εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της καλλιτεχνικής του δημιουργίας. Άλλωστε, ο καλλιτέχνης θεωρεί τα επιζωγραφισμένα γλυπτά ως ζωγραφικά έργα· ότι, δηλαδή, τα αντίγραφα των γλυπτών αποτελούν μία άλλη ζωγραφική επιφάνεια. Στην γκαλερί, επομένως, παρουσιάζονται μαζί ζωγραφικά έργα σε καμβά και σε γλυπτική επιφάνεια, όπως συνήθιζε ο ίδιος.

Γλαῦκες

Αφροδίτη
Λίτη
Γλαῦκες
19 Μαΐου - 31 Οκτωβρίου 2017
Πόρος

Στην in situ εγκατάσταση «Γλαῦκες», η οποία παρουσιάζεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου, η Αφροδίτη Λίτη συνδέει τον μυθολογικό με τον μουσειακό χρόνο. Εστιάζεται στο Βλέμμα, ως καθοριστικό χαρακτηριστικό του πτηνού της σοφίας, αλλά και ως μεταφορική αλληγορία του καλλιτεχνικού γίγνεσθαι. Η σύνθετη ματιά των πτηνών αυτών καταλήγει σε μια πανοραμική όραση η οποία αποκαλύπτει και εμβαθύνει την «αθέατη πλευρά των πραγμάτων». Το Βλέμμα δεν επηρεάζεται από τα φαινόμενα, δεν παραπλανάται από την καθημερινότητα και, κυρίως, δεν περιορίζεται από το σκοτάδι. Με συνδετικό διαχρονικό στοιχείο τη Φύση, οι «Γλαῦκες» της Αφροδίτης Λίτη διαλέγονται με τα εκθέματα του Μουσείου στην αναζήτηση μιας υπερβατικής πραγματικότητας.

Η συμβολική της εγκατάστασης «Γλαῦκες» απορρέει από δύο θεματικές: το διάλογο μεταξύ των πτηνών και τη συνομιλία τους με τα εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου. Τα στοιχεία, ένα γιγάντιο φύλλο και δεκατρίς κουκουβάγιες, δεν λειτουργούν ως απλές μορφές του φυτικού και του ζωικού κόσμου. Απομονώνονται από το φυσικό τους περιβάλλον, αλλάζουν κλίμακα και, μετά από ενδελεχή επεξεργασία, επανασυσχετίζονται αναπάντεχα, συνδιαλέγονται και συμβολοποιούνται. Μικρές ή υπερμεγέθεις, ακίνητες ανάμεσα στα κιονόκρανα του ναού ή σε ετοιμότητα φυγής με τις φτερούγες ανοιχτές δίπλα στα ευρήματα-αγγεία της θάλασσας, οι «γλαῦκες» διεισδύουν στον χώρο και ενοποιούν τον χρόνο.

Η διαδικασία του βλέμματος, ως πομπού και δέκτη, η δημιουργία και η καταγραφή της εικόνας στον νου του θεατή, κινείται σε δύο επίπεδα.

Το πρώτο επίπεδο ορίζουν οι συνειρμοί, μυθολογικοί και «φυσικοί», τους οποίους εγείρει η «γλαυξ», η θεματική της κουκουβάγιας: ένα νυκτόβιο πτηνό, με αισθήσεις οξυμένες «εν σκοτία», με πτητικές κινήσεις αργές και αθόρυβες, με εμμονή και προσήλωση σε στόχους ορατούς και αοράτους για τον άνθρωπο. Η νύχτα, το σκότος, όχι μόνον δεν επηρεάζει ανασταλτικά, αλλά, αντιθέτως, απαλλάσσει το βλέμμα από τα περιττά στοιχεία της φωτεινής πραγματικότητας. Έτσι, το πτηνό αυτό κατακτά την υπέρβαση, την σοφία· αίρεται και αιωρείται στην σφαίρα του μεταφυσικού.

Το δεύτερο επίπεδο ορίζεται από τον κατακερματισμό της εικόνας, όπως προκύπτει από την τεχνική την οποία χρησιμοποιεί η καλλιτέχνης. Η Αφροδίτη Λίτη καλύπτει την επιφάνεια του συμπαγούς χάλκινου κορμού της κουκουβάγιας με χρωματιστές ψηφίδες από φυσητό γυαλί Murano. Πάνω στις μεταλλικές νευρώσεις του φύλλου επικολλά κομμάτια καθρέπτη. Το φύλλο-κάτοπτρο, γιγάντιο σε διαστάσεις, φέρνει την φύση ως θεματικό πλαίσιο μέσα στον χώρο του μουσείου. Παραλλήλως, ως «έσοπτρον εν αινίγματι», αντικατοπτρίζει την εικόνα, αλλά και την αλλοιώνει. Το φως πέφτει, αντανακλάται και αντικατοπτρίζει το περιβάλλον, δημιουργώντας «ψυχεδελικές» παραισθήσεις. Η τελική εντύπωση είναι μια θραυσματική αντανάκλαση η οποία συντίθεται και αποσυντίθεται, μια εναλλαγή ειδώλων: τα μουσειακά εκθέματα και οι σύγχρονες γλυπτές γλαύκες.

Ο θεατής καλείται να την ερμηνεύσει και να την αποκωδικοποιήσει.

Έργα

Θραύσματα

Αλεξάνδρα
Αθανασιάδη
Θραύσματα
9 Σεπτεμβρίου - 15 Οκτωβρίου 2017
Πόρος

Η Μνήμη αντιπαλεύει την Φθορά. Η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη προσπαθεί να εισαγάγει Όρια στην φθορά, να ανατρέψει το καταλυτικό έργο του χρόνου και της λήθης. Συνθέτει τα θραύσματα, συνενώνει τα αποτυπώματα, υποβάλλει κλιμακωτά, κάποτε και ανεπαίσθητα, τα απορρέοντα συναισθήματα. Η Έκθεση αυτή παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα νέα, δυσδιάστατα, πάνω σε χαρτί. Πρόκειται για αποτυπώματα, "ίχνη" από προγενέστερα γλυπτά. Με αυτή την παράλληλη γραφή, η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη επιδιώκει μια εικαστική συνεχή συνομιλία ανάμεσα στα υλικά της Τέχνης της και ανάμεσα στις φάσεις του χρόνου.

Έργα

Ανάδυση

Γιάννης
Αδαμάκος
Ανάδυση
15 Ιουλίου - 4 Σεπτεμβρίου 2017
Πόρος

Ο Γιάννης Αδαμάκος έρχεται πάντα από την ίδια αφετηρία και κατευθύνεται στον ίδιο προορισμό. Η “Μεθόριος Μνήμη” επιχειρεί να εξαντλήσει τα όρια ανάμεσα στον αισθητό κόσμο και την υποκειμενική-υποσυνείδητη πρόσληψη της πραγματικότητας. Ανασύρει και εξηγεί τα ίχνη της μνήμης. Περιγράφει την περιβάλλουσα φύση, με βασικό στοιχείο την θάλασσα· όχι μόνον γιατί το υγρό στοιχείο διέπεται από μια λανθάνουσα ομοιογένεια και χαρακτηρίζεται από την απεραντοσύνη, αλλά και γιατί παραπέμπει σε αρχέγονες μνήμες και πολυποίκιλους συσχετισμούς.

Λάδια σε μεγάλο και μικρό μέγεθος όπως και μικρές ακουαρέλες συνθέτουν την εφετινή έκθεση. Τα μεγάλα έργα αποσκοπούν να επεκταθούν στον χώρο· να μην αφήσουν, δηλαδή, στον θεατή περιθώρια να αποσπάσει την προσοχή του εκτός πίνακα, εκτός έργου. Οι μικρές ακουαρέλες λειτουργούν αυτοτελώς, αλλά, ταυτοχρόνως, ως προσχέδια-μελέτες για τα μεγάλα έργα, ως υποθήκες για το μέλλον. Στα πρόσφατα έργα του ο Γιάννης Αδαμάκος εισάγει και ένα νέο στοιχείο, την γεωμέτρηση στην οργάνωση του ζωγραφικού χώρου. Και αυτό το στοιχείο, όμως, εντάσσεται στο πλαίσιο του αφηρημένου εικαστικού ιδιώματος: όπως πάντα, ο ζωγράφος, αναζητεί κατ’αρχήν την δημιουργία μιας ατμόσφαιρας, ελεύθερα, χωρίς να περιορίζεται από ρεαλιστικές δεσμεύσεις. Η επιλογή αυτή ιχνηλατείται διαχρονικά, σε όλες τις δημιουργίες του. Η εικαστική διαδρομή του καλλιτέχνη ξεκινά από τον εξπρεσιονισμό, δηλαδή με δημιουργίες-κραυγές και εξελικτικά καταλήγει σε μια ονειρική ακινησία, με δημιουργίες σιωπηλές. Τα εκτιθέμενα έργα κινούνται στην ιδεατή μεθόριο ανάμεσα στον υπόκωφο θόρυβο και την εκκωφαντική σιωπή.

Ο Γιάννης Αδαμάκος αυτο-ορίζεται και οροθετείται μέσα στο τοπίο –ένα τοπίο, όμως, όχι υποχρεωτικά αναγνωρίσιμο. Περνάει από το φως στο σκοτάδι και αντιστρόφως· η “μεθόριος" είναι οι σκιές. Η ίδια παλινδρόμηση λειτουργεί παραστατικά ανάμεσα στο όνειρο και το βίωμα, ανάμεσα στην φύση και την φαντασία. Η θάλασσα, το νερό, εξασφαλίζει στον καλλιτέχνη ένα πολύτιμο μέσον, καθώς αντανακλά και, ταυτοχρόνως, διαθλά την οπτική του τοπίου. Η νύχτα, ακόμη και (υπο)φωτισμένη, εντείνει αυτή την αίσθηση, καθώς “φλουτάρει” τους όγκους, ομογενοποιεί τα ετερόκλητα στοιχεία και εξωραΐζει το περιβάλλον. Οι άνθρωποι εικαστικά απουσιάζουν· υπάρχουν, όμως, υπαινικτικά, καθώς το τοπίο, η ατμόσφαιρα είναι το προϊόν του υποσυνείδητου και της συνειρμικής μνήμης. Το μεταίχμιο, η “μεθόριος" ανάμεσα στο υπάρχον και το φαντασιακό ορίζεται από το χρώμα, ένα βαθύ μπλε με αποχρώσεις που παραπέμπουν και πάλι σε μνήμες, προσωπικές ή συλλογικές.

Η εικαστική άποψη, η ερμηνεία της ανθρώπινης πραγματικότητας, βασίζεται κατά το μεγαλύτερό της μέρος σε μια σειρά από συνειρμούς και υποκειμενικές αναφορές. Η αλήθεια του Γιάννη Αδαμάκου μας παραπέμπει στην αρχική της έννοια, δηλαδή τον εξοστρακισμό της λήθης, το θρίαμβο της μνήμης.

Έργα