Ο Κώστας Παπανικολάου προσεγγίζει τη ζωγραφική του τοπίου με μια σύγχρονη ματιά, όπως ακριβώς και την απεικόνιση του αστικού χώρου και των ανθρώπων που κινούνται μέσα σε αυτόν, μέσα από μια γεωμετρική οργάνωση της σύνθεσης. Ωστόσο, πίσω από τις φαινομενικά απλές και ευθύγραμμες αφηγήσεις των έργων του, παραμένει διακριτικός και αινιγματικός.

Ζωγραφίζει τη θάλασσα, τους λόφους, τα σύννεφα, τα τοπία του Πόρου και της ηπειρωτικής Ελλάδας με μια τάση προς την αφαίρεση. Ανταποκρίνεται συναισθηματικά σε ό,τι αντικρίζει και οικοδομεί το χρώμα του με καθαρότητα και ακρίβεια. Αντιμετωπίζει το φυσικό τοπίο με απόλυση αμεσότητα, μεταφράζοντας τις μορφές και τους τόνους σε μια εικαστική γλώσσα που είναι απλή χωρίς να απλοποιεί. Τα τοπία του ανασυνθέτουν τη θέα μέσα από διαδοχές επιπέδων, υφών και χρωματικών αποχρώσεων που επιδιώκουν να αποδώσουν όγκο, μάζα και δομή. Στα πιο πρόσφατα έργα του, ο Παπανικολάου φαίνεται να στρέφεται προς μια πιο αφαιρετική απόδοση του θέματος και σε μια πιο δυναμική αξιοποίηση των χρωματικών εντάσεων και των όγκων. Ο ουρανός στη Φούγκα, ο λόφος με τις ελιές, η κόκκινη θάλασσα του Πόρου – αυτές οι σκόπιμες υφολογικές απομακρύνσεις από την πραγματικότητα προσδίδουν στα έργα του μια αίσθηση διαχρονικότητας, τοποθετώντας τα σε ένα ενδιάμεσο πεδίο ανάμεσα στην παραστατικότητα και την υπαινικτική απόδοση.

Ωστόσο, στο έργο του Παπανικολάου, ο άνθρωπος κατέχει συνήθως την κεντρική θέση. Οι μορφές του κινούνται μέσα σε ένα αστικό περιβάλλον: σε έναν δρόμο της Καισαριανής, στο μπαλκόνι μιας λαϊκής πολυκατοικίας, σε μια τράπεζα όπου περιμένουν καθισμένοι ή όρθιοι στην ουρά, ή πάνω σε ένα καράβι, ταξιδεύοντας προς ή από τον Πόρο, κοιτάζοντας αφηρημένα τη θάλασσα, τον εσωτερικό χώρο, τους συνεπιβάτες τους, συζητώντας ή απλώς ονειροπολώντας.

Ο Παπανικολάου είναι παραστατικός ζωγράφος με την έννοια που υπήρξε και ο Cremonini. Οι άνθρωποί του βρίσκονται σε συνεχή κίνηση: περπατούν στους δρόμους της Αθήνας, βγαίνουν από σταθμούς του μετρό, ανεβαίνουν στα επάνω καταστρώματα ενός πλοίου διασταυρούμενοι με όσους κατεβαίνουν, ή παραμένουν ακίνητοι, καθισμένοι σε ένα καφέ. Δομικά στοιχεία όπως κιγκλιδώματα, κάγκελα, στύλοι και σκάλες λειτουργούν ως ένα διαλεκτικό αντίστιχο ανάμεσα στο μέσα και το έξω, το πάνω και το κάτω, την κίνηση και την ακινησία, δημιουργώντας τον σκελετό πάνω στον οποίο εκτυλίσσεται η ανθρώπινη παρουσία. Η σύνθεση είναι αυστηρά οργανωμένη και γεωμετρική. Η χαρακτηριστική επανάληψη γεωμετρικών μορφών συγκροτεί ένα πλέγμα μέσα από το οποίο αναδύεται η ανθρώπινη αφήγηση.